Vraag 333 Wat is de betekenis van het vijfde gebod nu voor ons? (Pleeg geen moord)

NAK antwoord Het begin en einde van het menselijk leven liggen alleen in Gods hand. Hij alleen is heer over leven en dood. Ook wanneer tegenwoordig op aarde vaak geweld heerst en veel mensen het leven van anderen geringschatten, is het gebod onveranderd geldig. Het omvat - naast het verbod menselijk leven te beëindigen - tegelijk de opdracht om menselijk leven te eerbiedigen, te beschermen en te bewaren. Elke overtreding van het vijfde gebod is een zonde. De schuld tegenover God die daaruit voortkomt, kan verschillend zijn.

Overdenking Als ons erge, hele erge dingen worden aangedaan komt het voor dat we een doodswens over één of meerdere personen zouden willen uitspreken. Gemakkelijk is dan om naar b.v. de bijbel te verwijzen, waar dit ook gebeurt en om op zo’n manier onze wens kracht bij zetten. Bijvoorbeeld om het roepen om herinvoering van de doodstraf en om ons argument ultieme kracht bij zetten door te beweren dat het de wil van God is, want Hij gaf immers de Joden de opdracht ook zo te handelen, in bepaalde omstandigheden. Bijvoorbeeld Mitswa 600, 601 en 602. Gelukkig zullen de meeste mensen in het hier en nu (anno 2018, West Europa), zeggen dat we dan de verkeerde weg inslaan. Terecht is dan het argument ‘we gaan niet inleveren op onze opgebouwde beschaving (ontwikkeling)’. Net als de verandering van onze kijk op het wereldbeeld. In de tijd van het oude en nieuwe testament, ging men er van uit dat de aarde zich in het midden van de kosmos bevond en dat de aarde plat was. Inmiddels accepteert (vrijwel) iedereen dat de aarde uiterst klein is t.o.v. de kosmos en al helemaal niet in het midden (in dubbele betekenis) staat. Hetzelfde geldt voor de schepping ten tijden van het schrijven van het eerste deel van het oude testament (500 v Chr) was de gedachte dat de aarde 3500 jaar daarvoor geschapen was in 6 dagen. De meeste ontwikkelde mensen denken daar inmiddels anders over en weten dat de getallen die hier op z’n plaats zijn zo groot zijn dat men deze vroeger niet kon noteren en er al helemaal geen voorstelling van kon maken. Hetgeen nog steeds moeilijk is. Een ander punt is als we de bijbel lezen ‘mogen’ we deze niet in perikopen lezen, een regel een paar woorden, maar moeten we deze veel meer in narratieve zin lezen, naar het verhaal kijken en de betekenis proberen te begrijpen. En eigenlijk moeten we eerst even proberen te begrijpen hoe e.e.a. ontstaan is. Zie §1.2 . Conclusie over vraag 333, uit het nieuwe boekje vragen en antwoorden van de NAK. Wat was/is de achtergrond van het Joodse denken en dus hun kijk op God. Met als kern van dit denken dat wij God zoeken en dat Hij ons de vrijheid heeft gegeven, ook om Hem te zoeken. In dit denken zijn ons wel degelijk regels gegeven, Jezus vatte die samen in (Mt 7:12): Behandel anderen dus steeds zoals je zou willen dat ze jullie behandelen. Dat is het hart van de Wet en de Profeten, de gulden regel. Het vijfde gebod; pleeg geen moord, heeft niet alleen bij de Joden ten tijde van de tien geboden z’n intrede gedaan. Alle mensen in kleine of grote groepen en volken hebben als standaard dat het leven van andere mensen gerespecteerd en beschermd moet worden. Dit komt dus niet van Jahwe of welke andere naam we dan ook voor de Joodse God hanteren. In de Joodse zoektocht naar God, is begrijpelijk en ook heel logisch dat men dit onderwerp en de handhaving hiervan aan God opgedragen heeft. Waaraan kracht bijzet wordt door het als opdracht van God te zien. Zeker tegen het licht van Mt 7:12 wordt dit extra versterkt. Als ik het antwoord van de NAK zou herschrijven en hier zo min mogelijk aan verander, gaat ze als volgt luiden; Het begin en einde van het menselijk leven zijn het gevolg van het werk - schepping - van God en Hij alleen. Hij heeft ons het verstand en heel langzaam het inzicht gegeven, hetgeen ook nog voortschrijd, om hier verstandig en respectvol mee om te gaan. Dit proces was en is een gevolg van vallen en opstaan. Ook wanneer tegenwoordig op aarde vaak geweld heerst en veel mensen het leven van anderen geringschatten, is het gebod onveranderd geldig. Het omvat de opdracht om menselijk leven te eerbiedigen, te beschermen en te bewaren. Elke overtreding van het vijfde gebod levert voor een gelovige een schuld tegenover God op. Hij zal op een moment ons daarvoor ter verantwoording roepen.

Vraag 334 Is het afbreken van een zwangerschap een overtreding van het vijfde gebod?

NAK antwoord Ja, Ongeboren leven moet worden geëerbiedigd en beschermd omdat ervan moet worden uitgegaan dat er vanaf het moment van conceptie menselijk leven bestaat, dat door God is gegeven.

Overdenking Voor het onderbreken van een zwangerschap gelden eigenlijke dezelfde uitgangspunten als voor het vijfde gebod; pleeg geen moord. Perioden afspreken waarin het afbreken ‘wettelijk’ toegestaan is, zijn eigenlijk ‘een slag in de lucht’. Zowel eicel als zaadcel zijn uniek menselijk en na de samensmelting vindt een voor mensen unieke opbouw en celdeling plaats. Deze samensmelting is uniek voor de mens, alhoewel de verschillen op het eerste gezicht niet veel anders zijn dan bij veel andere dieren. Toch zijn in de kern de samenstelling van de bouwstenen anders en voor de mens uniek. Na de samensmelting hebben we dus te doen met een mens in het vroegste stadium. En daarbij in acht nemend dat de waarde van een levend wezen in een zeer pril stadium niet in waarde vergeleken kan worden met een geboren kind, een adolescent, een moeder die één of meerdere kinderen heeft, enz. In deze complexe wereld doen zich omstandigen voor die een individu geen enkele toekomst bieden, onaanvaardbare psychische situaties veroorzaken of omstandigheden die grote geestelijke en/of lichamelijke nood aanrichten wanneer een mens onder die specifieke omstandigheden zich verder gaat ontwikkelen. Wanneer ook na uiterste terughoudendheid geen oplossingen worden gevonden kan een omstandigheid ontstaan waarin een extreme beslissing genomen moet worden. Hierin geldt dat; elke overtreding van het vijfde gebod levert voor een gelovige een schuld tegenover God op. Hij, zal op een moment ons, daarvoor ter verantwoording roepen. Als ik het antwoord van de NAK zou herschrijven en hier zo min mogelijk aan verander, gaat ze als volgt luiden; Ongeboren leven moet worden geëerbiedigd en beschermd omdat ervan moet worden uitgegaan dat er vanaf het moment van conceptie menselijk leven bestaat, als onderdeel van Gods schepping. Elke overtreding van het vijfde gebod levert voor een gelovige een schuld tegenover God op. Wanneer wij echter handelen moet dit; een moreel ethisch acceptabel, wel overwogen en toetsbaar besluit zijn. Hij zal op een moment ons daarvoor ter verantwoording roepen.